Dialoog: Gelijke behandeling op een ongelijk speelveld

Dialoog rond twee recente kwesties – ontslag van een  leraar op grond van samenwonen met een man en schorsing van een ambtenaar wegens weigering van huwelijksvoltrekking van twee mensen van gelijk geslacht. Dialoogdag voor leden en geïnteresseerde achterban van RozeLinks en de Linkerwang.

Religie, politiek en homoseksualiteit vormen een driehoek onder spanning. Ook voor GroenLinks is het balanceren tussen de principes van gelijke behandeling en vrijheid van godsdienst, die ze allebei hoog heeft. De Linkerwang en RozeLinks willen de dialoog voeren over dit spanningsveld. Een dialoog die recht doet aan beide principes en die GroenLinks verder brengt in het omgaan met dit spanningsveld.

De dialoog wordt gevoerd aan de hand van twee voorbeelden. Het gaat om twee voorbeelden met dezelfde ingrediënten, maar die verschillend van aard zijn:

·         de positie van docenten in het confessionele onderwijs dat toetst op hun burgerlijke staat

·         de positie van ambtenaren van de burgerlijke stand die het huwelijk als de exclusieve verbintenis van man en vrouw beschouwen.

De voorbeelden worden op de dag zelf vertegenwoordigd door een ontslagen leraar respectievelijk een geschorste ambtenaar. Wat is hun ‘kwestie’, hoe ziet hun verdediging eruit en wat kunnen wij van hen leren? Welke adviezen geven wij mee aan de politici van GroenLinks?

De Linkerwang en RozeLinks organiseren op 1 december 2012 de ‘dialoogdag religie, politiek, homoseksualiteit’.

Adres: Johanneskerk Westsingel 30 in Amersfoort [op loopafstand van het station]

Tijd: van 10.30 (inloop) tot 15.30

Aanmelding: rozelinks@groenlinks.nl

Weg – Minke Douwesz

 

 

 

 

Op Roze zaterdag 2011 ontmoette ik de schrijfster, die haar nieuwste boek daar introduceerde. Ik gretig begonnen met lezen, want hier had ik lang naar uitgekeken.

Weg speelt zich af tussen april en juli 2002, toen Nederland geheel in de ban was van de Tweede Kamerverkiezingen, verkiezingen totaal bepaald door de moord op Pim Fortuyn. Edith Heringa is een 40-jarige, hardwerkende gynaecologe. In haar schaarse vrije tijd probeert ze haar proefschrift  af te ronden. In haar promotiewerkstuk probeert ze het verband aan te tonen tussen eetstoornissen bij pubermeisjes, met name anorexia, en het ontwaken van hun vrouwelijke seksualiteit. Dat valt absoluut niet mee en regelmatig weet ze niet hoe ze verder moet. Buiten deze moeizame voortgang van haar proefschrift, is haar relatie met haar partner Norma Pekel nog lastiger. Samen wonen ze  al geruime tijd samen op een prachtig boerderijtje op het platteland, maar de liefde is bekoeld. Als Edith de relatie beëindigt..begint het gedonder….Norma wil absoluut niet weg. Ze doet er alles aan om te blijven, maar omdat de boerderij op Edith naam staat en ze niet getrouwd zijn, heeft ze geen schijn van kans. Het is hier dat het eigenlijke thema van de roman naar boven komt: Het lukt mensen niet te voorkomen om het elkaar in het leven enorm moeilijk te maken.

Ook dit boek heb ik met interesse gelezen…, maar het haalde het niet bij haar eerste boek.

Strikt – Minke Douwesz

 

Toen ik Minke Douwesz op Roze Zaterdag in Groningen 2011 in leven lijve zag, kwam onmiddellijk het beeld van de hoofdpersoon van Strikt in mij op..haar eerste boek wat ik jaren geleden had gelezen. Een boek wat grote indruk op mij maakte en vooral smaakte naar meer.

Idske Wolters samen woont met haar poezen in een dijkhuis aan de rivier. Ze is rond de dertig jaar oud, psychiater, leest veel en graag en is een filmfanaat. In haar kledingstijl komt haar keurige, precieze en wat stugge karakter naar voren,  haar mooie overhemden en altijd glimmend gepoetste schoenen tonen dat.  Ze is toegewijd en trouw, zowel in haar werk als in haar vriendschappen. Ze is zelf ook in psychoanalyse  en hierdoor krijgt ze steeds meer inzicht in zichzelf. De rust en regelmatig in haar leven wordt overhoop gegooid wanneer ze de celliste Judith Verster ontmoet, op wie ze vreselijk verliefd wordt.

Hun liefde lijkt weinig kans van slagen te hebben. Judith, veel vrijer dan Idske  en erg chaotisch wil heel andere dingen  in het leven. Ze wil kinderen, daarom  zoekt ze een man. Bovendien valt ze niet op vrouwen. Ook Idske heeft het moeilijk in de verhouding:  Haar verlangen naar overgave en de sterke behoefte om haar eigen leven in de hand te houden, botsen regelmatig en zo worstelt ze heel wat af.

Ik heb het boek prachtig gevonden, boeiend om de innerlijke ontwikkeling van Idske te volgen, met op de achtergrond haar relatie met Judith. Twee vrouwen, die vaak met zichzelf en de ander geen raad weten. Maar toch met vallen en opstaan een ander weg gaan, dan die hen voor ogen stond. Een weg waarop ze liefde vinden.

Homoseksualiteit in de Bijbel, een persoonlijke reflectie door Eelkje de Vries

Inleiding

Een belangrijke reden dat veel christenen moeite hebben met het accepteren van homoseksuele relaties is dat er in de Bijbel alleen op negatieve en afkeurende wijze over homoseksueel gedrag wordt gesproken. Voor gelovigen die vanuit hun geloofstraditie mee gekregen hebben dat de Bijbel het laatste woord hoort te hebben in heel ons leven, kan deze wijze van spreken over homoseksuele handelingen zwaar op de maag liggen.
Persoonlijk heb ik heel mijn leven hiermee geworsteld, eerst heb ik jaren geprobeerd mijn eigenlijke geaardheid niet onder ogen te zien en leefde ik zoals de richtlijnen in de Bijbel dat aangeven. Toen ik eindelijk mijn lesbisch zijn voor mijzelf accepteerde, probeerde ik de Bijbel zo te lezen en uit te leggen, dat deze geen belemmering meer vormde voor mijn wijze van zijn, van leven.
Dit artikel is een reflectie op enige artikelen, die ik de afgelopen tijd onder ogen kreeg over het onderwerp.
Afgelopen winter werd ik opmerkzaam gemaakt op het bestaan van een themanummer van het tijdschrift Schrift over seks in de Bijbel. In twee artikelen in dit nummer wordt homoseksualiteit expliciet besproken. Deze artikelen wil ik hieronder bespreken.

Hoe doen ze het in Leviticus? Maarten den Dulk
Samenvatting van de inhoud.

De schrijver begint zijn artikel door aandacht te geven aan de plek waar in het Bijbelboek Leviticus aandacht wordt geschonken aan seksuele ethiek, namelijk in de hoofdstukken 18 en 20. Het tussenliggende hoofdstuk 19 gaat over sociale ethiek, over de omgang met de ander, de naaste. Het gaat daar om naastenliefde. De schrijver wijst op grond van deze plek dat sociale en seksuele ethiek alles met elkaar te maken hebben. De samenleving is ingebed in seksuele relaties, of zoals hij het zegt: “seks is het fluïdum, waardoor het sociale leven blijft stromen”•. Anderzijds strekt het sociale strekt zich ook uit tot in de slaapkamer.

Wat betreft de hoofdstukken 18 en 20. Deze bestaan uit een heel aantal seksuele geboden, waardoor de lezer zich af gaan vragen WAT eigenlijk nog wel mag.
De auteur van het artikel gaat in op dat Wat. In beide hoofdstukken gaat het over een tweetal zaken, die een bedreiging vormen voor de seksuele relatie en daarmee voor de samenleving:

  • 1 Incest
  • 2 Dat wat de relatie ontwricht.
  • Ad.1 Hierbij gaat het om meer dan om seksueel misbruik van kinderen door familieleden. Incest geboden hadden oorspronkelijk de bedoeling de samenleving open te houden en netwerken te stichten buiten de eigen kring. Men kan er een uitdaging in zien tot voordurende uitwisseling, vermenging en integratie om zodoende een vrije en menselijker samenleving te kunnen opbouwen.

    Ad. 2 Hier is de seksuele relatie als zodanig zelf aan de orde. Hoe kunnen twee mensen intiem met elkaar blijven omgaan, zonder elkaar te beschamen. Men is ook in de intimiteit van de seksuele relatie verantwoordelijk voor elkaar en voor die relatie: er moet niet verkracht, bedrogen of vernederd worden. Ook seksuele partners moeten binnen die relatie naar elkaar toe handelen zoals God zich opstelt naar de mensen.

    Ook het bekende en veelbesproken gebod over homoseksualiteit, Leviticus 18: 20 en 20: 13, moet bekeken worden binnen deze context.
    Daar waar het bed gedeeld wordt met een vrouw, hoort geen derde er tussen te komen.
    De schrijver van het artikel illustreert dit met de vertaling van Martin Buber: “Einem Männlichen sollst du nicht beiliegen in Weibs Beilager”•.

    Zo bewaken de geboden van Leviticus het grensgebied van liefde. Ze stimuleren de vorming van nieuwe netwerken van liefde, door ‘incest’ tegen te gaan. Ze waarschuwen tegen ‘ontwrichting van de relatie’, waardoor de intimiteit van de geliefden wordt beschermd. Zo worden ze een omheining van een ontmoeting van twee mensen, die samen onbeschroomd en beschermd willen genieten.

    Eigen reflectie op dit artikel:

    Hoewel ik het artikel met aandacht en interesse gelezen heb, kan ik weinig met de verklaring van de teksten, zoals: ‘een man die niet mag slapen met een andere man, zoals hij met een vrouw slaapt’.
    Zijn verklaring impliceert dat het hier gaat om een uitbreiding van het verbod op overspel. Een getrouwde man mag geen seks hebben met een ander, man noch vrouw. Dat zou betekenen dat ongetrouwde mannen wel seks met elkaar mogen hebben. Eerlijk gezegd kan ik mij dat niet voorstellen.
    Wat betreft deze teksten uit het Bijbelboek Leviticus, ik zie ze als een algemeen verbod op seks tussen 2 mannen.
    Wel vraag ik mij telkens af waarom alleen deze tekstverwijzingen uit dit Bijbelboek ingebracht worden. Op alle andere levensgebieden, lappen we de regelgeving die in Leviticus wordt genoemd aan ons laars als niet meer van toepassing zijnde binnen onze cultuur. Bijvoorbeeld de spijswetten. Alleen deze teksten zouden dan wel nog geldig zijn.

    Het nieuwe Testament en homoseksualiteit Patrick Chatelion Counet.

    Inleiding

    Deze schrijver begint zijn artikel met een uitgebreide inleiding over het begrip homoseksualiteit. Dit is volgens hem een nieuw begrip, pas ontstaan in de 19e eeuw. Toen pas begon men te denken over homoseksualiteit als geaardheid. Voor die tijd wist men wel dat er mannen en vrouwen waren die onderling ‘seksuele handelingen’ deden, maar dat mensen dat deden vanuit een natuurlijke neiging tot seksuele belangstelling voor leden van het eigen geslacht, was onbekend.
    Zowel homoseksualiteit als heteroseksualiteit zijn begrippen die in de tijd dat de Bijbel is ontstaan, niet bestonden.
    Deze notie is nodig om de passages in het Nieuwe Testament die over seksuele handelingen tussen mannen onderling en vrouwen onderling gaan, goed te kunnen begrijpen.

    Jezus

    Als je homoseksualiteit wilt afkeuren, dan kun je niet bij Jezus terecht. In de evangeliën staat niets over seksuele handelingen tussen mannen onderling en vrouwen onderling. Zijn afkeuring betreft vooral overspel, ook noemt Hij ontucht. In hoeverre hieronder ook ‘homoseksuele’ handelingen verstaan worden, is onduidelijk. Maar algemeen gesproken werden dit soort handelingen apart vermeld.
    Een argument dat soms tegen homoseksualiteit gebruikt wordt, is dat de evangeliën uitgaan van het huwelijk als een man-vrouw relatie. Daarbij wordt verondersteld dat Jezus de scheppingstekst in Genesis 2: 24 (Die twee zullen één vlees zijn) instemmend citeert om het heterohuwelijk te verdedigen. Echter als je het Bijbelgedeelte naleest, Marcus 10: 2-9, waarin dit citaat zijn plaats vindt, bemerk je dat het hier niet om homo- of heteroseksualiteit gaat, maar om echtscheiding, binnen de context van polygamie.
    De schrijver van het artikel vermeldt ook nog nadrukkelijk dat Jezus tijdens zijn leven op aarde de Joodse wetten, die in de Bijbel staan als het ware ingedikt heeft voor mensen, die Hem navolgen tot het bekende: ‘God liefhebben boven alles en de naaste als jezelf. Aan deze twee geboden hangen heel de Wet en de Profeten’ (Matt 22: 40)

    Paulus

    Paulus schrijft in zijn brieven een paar keer over seksuele handelingen tussen mannen onderling en vrouwen onderling.
    Paulus houdt zich aan de idee dat alleen woorden van Jezus goddelijk voorschrift vormen. Dit betekent dat we daar waar niet expliciet vermeld staat ‘gebod van de Heer’, ermee moeten rekenen dat hij zijn eigen mening geeft. En die is niet absoluut. Dit geldt zeker voor zijn opvattingen over ‘homoseksualiteit’. Gelet op wat in de inleiding is geschreven dat Paulus noch het begrip noch het verschijnsel kende. Hij kende dus ook het verschijnsel niet dat mannen met mannen en vrouwen met vrouwen hun leven met elkaar willen delen op soortgelijke wijze als in een huwelijk. Vandaar dat het woord ‘homoseksualiteit’ tussen aanhalingstekens staat.

    Er zijn slechts twee korte gedeelten, waarin hij het onderwerp bespreekt:

  • Romeinen 1: 25 – 27
  • 1 Cor. 6: 9-10
  • Het laatste gedeelte is illustratief voor het eerste:

    Weet u niet dat wie onrecht doet geen deel zal hebben aan het koninkrijk van God? Vergis u niet. Ontuchtplegers noch afgodendienaars, overspeligen, schandknapen noch knapenschenders, dieven noch geldwolven, dronkaards, lasteraars noch uitbuiters zullen deel hebben aan het koninkrijk van God. (1Cor 6: 9-10)

    Het gaat dus om de woorden ‘schandknapen’ en ‘knapenschenders’, in het Grieks ‘malakoi’ en ‘arsenokoîtai’. De vertalingen in de NBV en Willibrord 1995 zijn misleidend, doordat de suggestie zo wordt gewekt dat Paulus hier de paiderastía lijkt te veroordelen, het Griekse opvoedsysteem van jonge mannen door oudere leraren, die hen opvoeden en inwijden in de geheimen van het leven. Echter beide begrippen, ‘malakoì’, zowel als ‘arsenokoîtai, verwijzen naar volwassenen. ‘Malakoì’ zijn geen schandknapen, maar ‘moreel zwakke personen’, slappelingen dus. Als men er seksuele connotaties aan geeft, komt men uit op ‘mannelijke prostituees’.
    Zo betekent ‘arsenokoîtai’ niet knapenschenders, maar letterlijk ‘zij die mannen neuken’. Beide begrippen verplaatsen ons naar de Romeinse lusthofcultuur.

    Het opvoedkundig ideaal van de paiderastía maakt in het begin van de eerste eeuw plaats voor genotzuchtige motieven, onder de elite vooral in de hofkringen. Dit riep achterdocht op bij de families van vrije burgers, zij wilden hun jongens beschermen tegen deze vorm van seksuele exploitatie.
    Tot het gewone volk drongen deze geruchten over deze praktijken waarin ‘same sex-handelingen’ voor kwamen door. Dit is de achtergrond waartegen Paulus schrijft.

    In Paulus’ rijtje van hoerenlopers afgodendienaar en overspeligen, illustreren de mannenprostituees en mannenneukers het beeld dat Paulus van de heidenen heeft.
    Dit blijkt ook uit het eerst genoemde gedeelte – uit de brief aan de Romeinen,

    Ze hebben de waarheid over God ingewisseld voor de leugen; ze vereren en aanbidden het geschapene in plaats van de schepper, die moet worden geprezen tot in eeuwigheid. Amen. Daarom heeft God hen uitgeleverd aan onterende verlangens. De vrouwen hebben de natuurlijke omgang verruild voor de tegennatuurlijke, en ook de mannen hebben de natuurlijke omgang met vrouwen losgelaten en zijn in hartstocht voor elkaar ontbrand. Mannen plegen ontucht met mannen; zo worden ze ervoor gestraft dat ze van God zijn afgedwaald. (Rom. 1: 25–27)

    Paulus toont in deze verzen het cultuurbeeld wat hij van de heidenen heeft. Hij heeft het over losbandigheid, over genotshandelingen van mensen, die van God los zijn. Deze mensen, van God los, worden mannenprostituees en mannenneukers. Vrouwen die van God los, ontbranden in hartstocht voor elkaar. Omdat ze van God los zijn, verliezen ze hun natuurlijke geneigdheid tot het andere geslacht. Een vreemde redenering, die veel ellende heeft aangericht.

    Volgens Paulus bestaat er een causaal verband tussen ‘de goddelijke waarheid verruilen voor de leugen’ en ‘het in lust voor elkaar ontbranden’. Omdat er niet bij vermeld staat dat het een ‘gebod van de Heer’ is, weerspiegelt dit gedeelte de persoonlijke opvattingen van Paulus zelf.

    Hiertegenover mogen we afwijkende meningen plaatsen: Wie God niet afwijst of loslaat, zal door God ook op het juiste pad gehouden worden.
    Wie God bemint en de naaste als zichzelf, voldoet aan de geboden van het christen-zijn. Homoseksuelen, die in hun relatie het welzijn van hun partner en daarin God centraal stellen, zullen noch door God, noch door Paulus worden afgewezen.

    Want Paulus wijst niet homoseksualiteit af…dat verschijnsel kende hij niet, maar respectloze geslachtsdaden, daden los van een levensrelatie. Daden vooral ook waar God niet in gekend werd.
    Respectvol is wanneer men God in de seksuele relatie een plaats geeft. Daardoor heiligt men de relatie.
    De gelegenheid om zijn of relatie met een ander te heiligen, mag men niemand onthouden. Daarvoor vindt men geen solide basis, niet in de evangeliën, in de woorden van Christus, noch in de brieven van Paulus.

    Eigen reflectie op dit artikel.

    Ik heb het artikel met interesse gelezen en het verstevigt de basis over mijn eigen denken rond dit onderwerp. Daar waar de schrijver zo stellig beweert dat het Jezus enkel gaat om God liefhebben met alles wat in je is en de naaste als jezelf, dat de overige Joodse regelgeving daarmee op de achtergrond verdwijnt, daar aarzel ik. Dat kan ik nog niet volledig beamen.
    Hetzelfde geldt voor de bewering dat Paulus brieven, zijn eigen opvattingen weerspiegelen, tenzij er vermeld wordt dat het gaat om een ‘gebod van de Heer’. Zelf denk ik het omgekeerde: Paulus meent te schrijven, wat hem door God, door Christus wordt ingegeven, tenzij hij iets uitdrukkelijk presenteert als zijnde puur zijn eigen opvatting, zoals bij voorbeeld over zijn schrijven om wel of niet te trouwen (1 Cor 7). In dit gedeelte geeft hij uitdrukkelijk aan dat het zijn eigen gedachten zijn.

    Slotopmerkingen over homoseksualiteit en de Bijbel.

    Ik heb inmiddels een aardig stevige basis ontwikkeld onder mijn eigen gedachten over homoseksualiteit binnen mijn geloofsovertuiging. Die gedachten hangen samen met mijn uitgangspunt wat betreft het gezag van de Bijbel. De Bijbel beschouw ik als neerslag van menselijke ervaring met God, een neerslag waarin ook de eigen tijd en cultuur van de Bijbelschrijvers in verweven zit. Mensen met hun eigen vanzelfsprekendheden en beperktheden. De Bijbel is geschreven door mensen, geïnspireerd door Iemand, die henzelf overstijgt. Neergeschreven en tot ontstaan gekomen door mensen, gebonden en beperkt door tijd en context.

    Dat betekent voor mij ook dat verschijnselen die onze tijd optreden met grote terughoudend dienen te worden geduid en veroordeeld op grond van de Bijbel. Dat geldt voor thema’s als euthanasie, abortus, de positie van de man en de vrouw en ook voor dit onderwerp, homoseksualiteit.
    Ik leg de Bijbel vrij gemakkelijk naast mij neer als het om dit onderwerp gaat. Omdat het daar niet gaat over relaties in liefde en trouw met iemand van het eigen geslacht. Dat lag buiten het blikveld van de Bijbelschrijvers.

    Op rationeel niveau ben ik er redelijk uit en goed in evenwicht. Toch merk ik dat ik nog steeds gemakkelijk te raken ben, als men meent homoseksualiteit en een relatie met een vrouw, in mijn geval te moeten afwijzen met Bijbelse argumenten. Dat reageer ik vanuit mijn allergie, vanuit ongeduld en irritatie.
    Een rationele onderbouwing van mijn opvatting is een verrijking voor mijzelf, maar zal een ander, die anders denkt over het gezag en de positie van de Bijbel nooit overtuigen.
    Het is al genoeg als er voldoende ruimte is om verschillend over deze zaken te denken en elkaar toch als gelovigen te accepteren en respecteren.

    Eelkje de Vries


    Gebruikte literatuur:

  • Schrift 250/jaargang 42-4 augustus 2010 Seks in de Bijbel: Uitgegeven door Gooi en Sticht/ Kok Kampen
  • Maarten den Dulk Hoe doen ze het in Leviticus. pag. 118-121.
  • P. Chatelion Counet Het Nieuwe Testament en homoseksualiteit. pag. 143-146
  • Trembling before G-d

    Een film over orthodoxe lesbische vrouwen en homo’s uit een joodse gemeenschap.
    Ook worden er rabbijnen en psychotherapeuten geïnterviewd die hun visie geven over de houding naar deze mensen binnen de gemeenschap.
    Een documentaire film die gaat over de homoseksualiteit binnen de joodse gemeenschap en de zoektocht naar het samengaan van een orthodox geloof en homoseksualiteit.

    Saving Face

    Een charmant verhaal over een lesbische vrouw die op zoek is naar haar ware liefde. Terwijl haar moeder haar niet wil erkennen om wie zij is.

    Loving Annabelle

    loving_annabelle film

    Een controversieel verhaal over een lerares, op een katholieke boarding school, die een relatie begint met een vrouwelijke studente.
    Kiest zij voor haar gevoel of verstand?

    Imagine Me and You

    Imagine Me & You film

    Luce is een van de gasten tijdens een trouwerij. Zij is ongelukkig in de liefde. Toch valt zij de bruid op en wordt de beste vriend van de bruidegom ook verliefd op haar. Wat maakt zij los?
    Een grappig en ontroerend verhaal over de ban van de liefde.

    If these walls could talk 2

    If these walls could talk

    Amerikaanse film over drie generaties lesbische vrouwen.
    De locatie is steeds hetzelfde huis in verschillende tijden, 1961, 1972 en 2000.
    Het eerste verhaal speelt zich af in een tijd waarin er niet werd gepraat over homoseksualiteit.
    Twee vrouwen die samen wonen onder het mom van vriendinnen. Als er een van hen overlijd komt de pijnlijke realiteit van ontkenning naar boven.
    Het tweede verhaal gaat over de verdeeldheid over de emancipatie van lesbische vrouwen in de jaren 70.
    Het derde verhaal gaat over een nieuw tijdperk vrouwen die opkomen voor hun gelijke rechten als het gaat om het krijgen van kinderen.
    Een film die drie generaties vrouwen laat zien in een tijdsgeest die onderhevig is aan veranderingen.

    Fucking Amal

    Een Zweeds stadje met de naam Amal waar nooit wat gebeurd.
    Agnes is verliefd op Elin waar ongeveer alle jongens van de school verliefd op zijn.
    Op haar verjaardagsfeestje kust Elin Agnes en gaat er met het zusje van Agnes vandoor. Toch ontstaat er tussen Agnes en Elin een band waar beiden op zoek zijn naar hun eigen identiteit.
    Deze speelfilm zit vol herkenbare momenten over het anders zijn en erbij willen horen.